Νέα Δράση του ΕΣΠΑ 2021–2027 για την ανακαίνιση κλειστών και ιδιοκατοικούμενων ακινήτων. Ποιοι μπορούν να συμμετάσχουν, ποιες εργασίες χρηματοδοτούνται και τι πρέπει να γνωρίζουν οι ενδιαφερόμενοι πριν από την έναρξη των αιτήσεων.
Δημοσιεύτηκε ο Οδηγός Εφαρμογής της Δράσης «Ανακαίνιση Κατοικίας», συνολικού προϋπολογισμού περίπου 480 εκατ. ευρώ, η οποία συγχρηματοδοτείται από το Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης (ΕΤΠΑ) και το Ελληνικό Δημόσιο, στο πλαίσιο του ΕΣΠΑ 2021–2027.
Η Δράση απευθύνεται σε νοικοκυριά χαμηλού και μεσαίου εισοδήματος και προβλέπει χρηματοδότηση για εργασίες ανακαίνισης, επισκευής και ήπιας ενεργειακής αναβάθμισης κατοικιών.
Βασικός στόχος είναι η επαναφορά κλειστών ακινήτων σε χρήση, η βελτίωση των συνθηκών διαβίωσης και η ενίσχυση της προσφοράς κατοικιών.
Ποιο είναι το ύψος της επιχορήγησης
Το βασικό ποσοστό επιχορήγησης καθορίζεται ανάλογα με την εισοδηματική κατηγορία του δικαιούχου:
| Εισοδηματική κατηγορία | Βασική επιχορήγηση | Μέγιστη επιχορήγηση |
| Κατηγορία Ι | 80% | 95% |
| Κατηγορία ΙΙ | 70% | 85% |
Προβλέπεται προσαύξηση κατά 5 ποσοστιαίες μονάδες για καθεμία από τις ακόλουθες περιπτώσεις, σύμφωνα με τις ειδικότερες προϋποθέσεις του Οδηγού:
- Κατοικίες σε ορεινές ή νησιωτικές περιοχές.
- Μονογονεϊκές οικογένειες με αποκλειστική επιμέλεια.
- Τρίτεκνες ή πολύτεκνες οικογένειες.
- Περιπτώσεις αναπηρίας του αιτούντος, του/της συζύγου ή εξαρτώμενου μέλους, εφόσον πρόκειται για ιδιοκατοικούμενη κατοικία.
Οι προσαυξήσεις μπορούν να συνδυαστούν, χωρίς το τελικό ποσοστό να υπερβαίνει το 95% για την Κατηγορία Ι και το 85% για την Κατηγορία ΙΙ.
Πόσα χρήματα μπορούν να χρηματοδοτηθούν
Το ανώτατο ποσό επιχορήγησης για τις επιλέξιμες παρεμβάσεις υπολογίζεται με όριο 300 ευρώ ανά τ.μ., χωρίς να μπορεί να υπερβαίνει συνολικά τις 36.000 ευρώ ανά κατοικία, συμπεριλαμβανομένου ΦΠΑ.
Επιπλέον, καλύπτονται σε ποσοστό 100%, έως συνολικά 2.500 ευρώ, προβλεπόμενες υποστηρικτικές δαπάνες, όπως:
- Α΄ και Β΄ Πιστοποιητικό Ενεργειακής Απόδοσης (ΠΕΑ).
- Ηλεκτρονική Ταυτότητα Κτιρίου.
- Τεχνικός Σύμβουλος.
- Ελεγκτής Δόμησης.
- Απαιτούμενες άδειες και μελέτες.
Τα ανώτατα ποσά δεν συνεπάγονται αυτόματη έγκριση της αντίστοιχης χρηματοδότησης, καθώς κάθε αίτηση αξιολογείται βάσει των όρων της Δράσης.
Ποιες κατοικίες είναι επιλέξιμες
Το πρόγραμμα καλύπτει δύο κατηγορίες ακινήτων:
Κλειστές κατοικίες: Ακίνητα που παρέμειναν κενά κατά τη διετία 2024–2025 και μετά την ανακαίνιση πρόκειται να ιδιοκατοικηθούν ή να εκμισθωθούν ως κύρια κατοικία.
Ανοικτές κατοικίες: Ακίνητα που χρησιμοποιούνται ήδη ως κύρια κατοικία και θα συνεχίσουν να ιδιοκατοικούνται.
Οι κατοικίες πρέπει, μεταξύ άλλων:
- Να διαθέτουν οικοδομική άδεια που έχει εκδοθεί έως τις 31/12/1990 ή άλλο προβλεπόμενο νομιμοποιητικό στοιχείο.
- Να έχουν επιφάνεια κύριων χώρων έως 120 τ.μ., με ειδική πρόβλεψη έως 150 τ.μ. για τρίτεκνους και πολύτεκνους που ιδιοκατοικούν ή θα ιδιοκατοικήσουν.
- Να κατατάσσονται ενεργειακά έως την κατηγορία Γ, σύμφωνα με το αρχικό ΠΕΑ.
- Να πληρούν τους περιορισμούς προηγούμενης συμμετοχής σε προγράμματα «Εξοικονομώ» ή «Ανακαινίζω – Νοικιάζω», με τις εξαιρέσεις που προβλέπει ο Οδηγός.
Ποιοι μπορούν να συμμετάσχουν
Δικαίωμα συμμετοχής έχουν φυσικά πρόσωπα που πληρούν τα εισοδηματικά και ιδιοκτησιακά κριτήρια.
Για τις κλειστές κατοικίες απαιτείται πλήρης κυριότητα ή επικαρπία σε ποσοστό τουλάχιστον 20%.
Για τις ανοικτές κατοικίες προβλέπεται πλήρης κυριότητα, επικαρπία ή ψιλή κυριότητα, υπό τις ειδικότερες προϋποθέσεις του προγράμματος.
Εισοδηματικά κριτήρια
| Κατηγορία | Άγαμοι – Ατομικό εισόδημα | Έγγαμοι – Οικογενειακό εισόδημα |
| Ι | Έως 18.000 € | Έως 25.000 € |
| ΙΙ | Έως 25.000 € | Έως 35.000 € |
Προβλέπεται προσαύξηση του εισοδηματικού ορίου κατά 5.000 ευρώ για κάθε εξαρτώμενο τέκνο.
Ποιες εργασίες χρηματοδοτούνται
Η Δράση περιλαμβάνει δύο βασικές κατηγορίες παρεμβάσεων.
Εργασίες ανακαίνισης και επισκευής
Ενδεικτικά χρηματοδοτούνται:
- Ανακαίνιση κουζίνας και μπάνιου.
- Αντικατάσταση ειδών υγιεινής.
- Επισκευή ηλεκτρολογικών και υδραυλικών εγκαταστάσεων.
- Αντικατάσταση εσωτερικών θυρών και δαπέδων.
- Επιχρίσματα, χρωματισμοί και γυψοσανίδες.
- Ανακατασκευή κεραμοσκεπής.
- Ενεργειακά τζάκια.
- Παρεμβάσεις προσβασιμότητας για άτομα με αναπηρία.
Εργασίες ενεργειακής αναβάθμισης
Ενδεικτικά περιλαμβάνονται:
- Αντικατάσταση κουφωμάτων.
- Θερμομόνωση.
- Συστήματα σκίασης και μηχανικού αερισμού.
- Αντλίες θερμότητας.
- Συστήματα βιομάζας.
- Ηλιακοί θερμοσίφωνες.
- Συστήματα έξυπνου σπιτιού για εξοικονόμηση ενέργειας.
Προσοχή: Η αίτηση πρέπει να συνδυάζει εργασίες ανακαίνισης και ενεργειακής αναβάθμισης, επιτυγχάνοντας βελτίωση τουλάχιστον μίας ενεργειακής κατηγορίας.
Οι ενεργειακές παρεμβάσεις πρέπει να αντιστοιχούν στο 20%–40% του επιλέξιμου προϋπολογισμού παρεμβάσεων, ενώ οι δαπάνες ανακαίνισης και επισκευής μπορούν να φθάνουν έως το 80%.
Πότε και πώς θα υποβάλλονται οι αιτήσεις
Η διαδικασία συμμετοχής περιλαμβάνει δύο βασικά στάδια:
Στάδιο 1 – Βεβαίωση Επιλεξιμότητας
Ο ενδιαφερόμενος προχωρά στην έκδοση Βεβαίωσης Επιλεξιμότητας για τη συγκεκριμένη κατοικία μέσω του gov.gr.
Η έκδοση της Βεβαίωσης αποτελεί προϋπόθεση συμμετοχής, αλλά δεν συνεπάγεται αυτομάτως έγκριση χρηματοδότησης.
Στάδιο 2 – Αίτηση Χρηματοδότησης
Η αίτηση υποβάλλεται ηλεκτρονικά μέσω της πλατφόρμας της Δράσης, την οποία διαχειρίζεται το Τεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδος (ΤΕΕ).
Η ενεργοποίηση της διαδικασίας προβλέπεται κατά προτεραιότητα για:
- Κλειστές κατοικίες.
- Ανοικτές κατοικίες δικαιούχων Κατηγορίας Ι.
- Ανοικτές κατοικίες δικαιούχων Κατηγορίας ΙΙ.
Η δημοσίευση του Οδηγού δεν σημαίνει ότι έχει ξεκινήσει η υποβολή αιτήσεων χρηματοδότησης. Οι ημερομηνίες ενεργοποίησης και οι αντίστοιχες προθεσμίες θα ανακοινωθούν αρμοδίως.
Βασικό στοιχείο της αίτησης είναι το Σχέδιο Παρεμβάσεων, στο οποίο περιγράφονται οι προτεινόμενες εργασίες και ο προϋπολογισμός τους.
Διάρκεια υλοποίησης και δεσμεύσεις
Η διάρκεια υλοποίησης κάθε εγκεκριμένου έργου προβλέπεται έως 18 μήνες από την απόφαση υπαγωγής, με καταληκτικό χρονικό όριο την 31η Δεκεμβρίου 2028, σύμφωνα με τους ειδικότερους όρους της Δράσης.
Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται στις δεσμεύσεις που αναλαμβάνουν οι δικαιούχοι μετά την ολοκλήρωση των εργασιών.
Για τις κλειστές κατοικίες που θα εκμισθωθούν προβλέπονται, μεταξύ άλλων:
- Υποχρέωση μακροχρόνιας μίσθωσης για πέντε έτη.
- Απαγόρευση διάθεσης του ακινήτου για βραχυχρόνια μίσθωση κατά την προβλεπόμενη περίοδο.
- Υποβολή της σχετικής δήλωσης μίσθωσης στην ΑΑΔΕ εντός της προβλεπόμενης προθεσμίας των οκτώ μηνών από την πιστοποίηση ολοκλήρωσης του έργου.
Για τις ενισχυόμενες κατοικίες ισχύουν επίσης υποχρεώσεις διατήρησης της δηλωμένης χρήσης για πέντε έτη.
Η μη τήρηση των προβλεπόμενων δεσμεύσεων μπορεί να οδηγήσει σε ανάκτηση της επιχορήγησης, σύμφωνα με τους όρους του προγράμματος.
Τι πρέπει να προσέξουν οι ενδιαφερόμενοι
Το διάστημα μέχρι την έναρξη των αιτήσεων μπορεί να αξιοποιηθεί για τον έλεγχο των φορολογικών και ιδιοκτησιακών στοιχείων, τη διευθέτηση τυχόν εκκρεμοτήτων του ακινήτου και την προετοιμασία ενός ολοκληρωμένου Σχεδίου Παρεμβάσεων.
Η σωστή προετοιμασία είναι ιδιαίτερα σημαντική, καθώς η επιλεξιμότητα δεν εξαρτάται μόνο από το εισόδημα, αλλά και από τα χαρακτηριστικά, τη χρήση και τη νομική κατάσταση της κατοικίας.
Η ομάδα της Στεροδήμα & Συνεργάτες παρακολουθεί τις εξελίξεις σχετικά με τα διαθέσιμα προγράμματα χρηματοδότησης και βρίσκεται στη διάθεσή σας για ενημέρωση και καθοδήγηση σε θέματα φορολογικών και οικονομικών προϋποθέσεων.